شناخت مواد سازنده عطرها

شناخت مواد سازنده عطر به شما کمک می کند که علاوه بر افزایش دانش خود درباره این مواد خوشبو ، قادر باشید ، درک بهترین از چگونگی ساخت ، طراحی و استفاده از آنها را بدست بیاورید . امیدواریم از نکاتی که در این مقاله به آنها اشاره کرده ایم ، لذت ببرید و مورد استفاده عطرسازان و عطر فروشان محترم نیز واقع شود .

روغن های اساسی، مواد معطر، حلال ها و نگهدارنده ها
عطریات ، ترکیبی از روغن های اساسی ، مواد معطر ، نگهدارنده ها و حلال ها هستند که مصرف آنها باعث می شود بدن انسان ها ، جسم حیوانات ، اشیا و محیط های زندگی ، رایحه ای خوشی داشته باشد .

آشنایی با ویژگی ها ، کاربرد ها و فواید روغن های اساسی :
روغن های اساسی ، مایعی چرب است که روی آب می ماند و حاوی ترکیبات فرار حاصل از بخش های مختلف نباتات و گیاهان است و آنها را با عنوان روغن های فرار و روغن های اتری هم می شناسند . عطاران آنها را به نام کلی روغن می خوانند ؛ مانند روغن میخک . این عصاره های گیاهی، ویژگی های شیمیایی با دارویی مشخصی ندارند ، بلکه آنها را به دلیل آنکه حاوی عطر و رایحه های خاصی هستند ، روغن اساسی می نامند و در مسائل پزشکی ، داروسازی و در آشپزی مصرف دارند .

مواد سازنده عطر

روغن های اساسی معطر

روغن های اساسی را عموما از طریق تقطیر یا به وسیله ی حلال ها به دست می آورند و در ساخت عطریات ، لوازم آرایشی ، صابون ها ، مواد شوینده و تمیز کننده ، خوشبو کننده ها و حشره کش های مصرفی در خانه ، اداره و اتومبیل و سایر تولیدات حاوی بوی خوش مانند غذاها و نوشیدنی ها به کار می برند و گاهی اوقات نیز جزء اصلی سازنده اینگونه محصولات می باشند .
در پزشکی، روغن های گیاهی از قدیم الایام برای تقویت مو ، نرمی و سلامت پوست ، درمان دردهای مفصلی و پوستی و حتی مقابله با عوارض برخی از بیماری های صعب العلاج ، تجویز و مصرف می شده است . اما بیشتر پزشکان امروزی به اثربخشی آنها اعتماد ندارند و خواص مندرج در کتب طب قدیم و گفته های عطاران را صرفا نوشته های تاریخی و سنتی تلقی می کنند . حتی در برخی از کشورهای سازمان های دولتی کسانی را که برای روغن های اساسی ادعای درمانی دارند و آنها را به این بهانه ارائه می نمایند ، تحت تعقیب قرار می دهند این مسائل ، امروزه در بیشتر کشورها به خصوص کشورهای صنعتی، کاربرد روغن های اساسی را از سکه انداخته است و متخصصان ، شیمیدانان و پزشکان آنها حتی از کاربرد عنوان روغن اساسی اکراه دارند و آنها را با نام های جدید می خوانند. مثلا به جای «روغن امرود»، « ترکیب متیل سالیسیلات » (Methyl salicylate) را می نویسند و می نامند. البته هنوز هم در کشورهایی که مردمان آنها به روش های سنتی درمان معتقد هستند و سابقه ی طولانی در استفاده از روغن های گیاهی دارند، این عصاره های نباتی مصرف دارند . جالب آنکه وقتی مردم و از جمله شهروندان ممالک صنعتی از درمان های مدرن و پزشکان دانشگاه رفته ناامید می شوند، به عطاران قدیمی مراجعه می کنند تا مگر «حکیم»، درد آنان را درمان سازد .
تحول جدید آن است که سابقه ی عطاران و حکیم ها، اعتقاد عمومی به کار آنها به ویژه رسائل مذهبی در باب منافع آنها و اقبال روزافزون مردم به خواص درمانی روغن های اساسی به خصوص در ماساژ، کاهش درد و حتی درمان برخی از عوارض جسمی، موجب شده است تا در برخی کشورها ، پزشکان و مصادر دولتی مسئول در امر بهداشت، چشم خود را بر کاربرد روغن های گیاهی نبندند و مصرف آنها را در چارچوب «عطردرمانی» (Aromatherapy) که شعبه ای از « طب جایگزین » (Alternative medicine) است، بپذیرند . به خصوص که تولید کنندگان آنها ، با حربه ی دیگری وارد بازار شده اند و بیشتر این روغن ها و عصاره ها را برای « زیباتر شدن» تبلیغ می کنند و چون عموم مردم برای بیشتر زیبا شدن، از هیچ کوشش و قبول هر گونه هزینه فروگذار نیستند، مسئولان دولتی و پزشکی، کم و بیش از حضور در میدان این روغن ها ، عقب نشینی کرده اند و فقط به این اخطار بسنده می کنند که : « در مصرف این روغن ها افراط نکنید که خطرناک است!» البته همین اخطار هم سبب در آمد جدیدی برای برخی از کلینیک ها شده است ؛ یعنی درمان عوارض و مسمومیت های ناشی از مصرف زیاد روغن های اساسی !
در کنار روغن های اساسی ، روغن اجزای تعدادی از نباتات ، خود ذات معطر هستند که آنها هم در عطریات کاربرد دارند ؛ مانند روغن وانیل، دارچین ، نعنای وحشی ، درخت سدر ، چوب صندل و میوه ی گل سرخ . البته برخی از روغن هایی که به صورت مصنوعی نیز تهیه می شوند ، عطر آگین هستند . جالب آنکه بعضی افراد ، از روغن معطر طبیعی بیشتر لذت می برند.

نقش حلال ها در ساخت عطریات مختلف :

حلال ها ، مایعات یا گازهایی هستند که می توانند مایعات ، جامدات و گازهای دیگر را در شرایط متفاوت دمایی در خود حل نمایند و ترکیب جدیدی شامل ماده ی اصلی خود و ماده ی حل شده را بسازند . طبیعی ترین حلال آب است که بسیاری از مواد را در خود حل می کند و معمولی ترین و کاربردی ترین حلال های مورد
مصرف روزانه ، مایع خشک شویی ، رقیق کننده های رنگی ، پاک کننده ی لاک ناخن ، لكه برها و آنچه به کتاب حاضر مربوط می شود، حلال مواد معطر ، یعنى الكل اتانول است . تولید همین چند قلم اخیر در سال ۲۰۰۵ نزدیک به ۱۸ میلیون تن برآورد شده که تقریبا ۸ میلیارد دلار در آمد ، نصیب سازندگان آن ساخته است .
توضیح بیشتر آنکه وقتی یک ماده در ماده ی دیگر حل می شود، یک مخلوط شبیه به اضافه کردن ماسه و خاک در درون یک ظرف آب نیست که ماسه و خاک حتی اگر مدتی در آب معلق بمانند، در نهایت ته نشین می شوند ، بلکه ملکول های حلال چنان ملکول های محلول را در خود محاصره می کنند که محلول جدید ، خواصی کاملا متفاوت از حلال و محلول به دست می دهد که شبیه هیچ یک از دو یا چند ماده ی قبلی نیست . مانند مواد معطر محلول در الکل اتانول که آنها را با عنوان کلی عطریات می شناسیم . به علاوه، با استفاده از سایر ترکیبات شیمیایی و با درجاتی از حرارت در چارچوب تحولات ناشی از ترمودینامیک ، ترکیب جدید را پایدارتر می سازند.
البته در امور مربوط به حلال ها ، ترتیبات خاصی مطرح است که بیشتر به کار شیمیدان ها و عطرسازان می آید و ما به دلایل فنی و تخصصی از آنها می گذریم و فقط به یک مورد بسنده می کنیم و آن تقارن مواد است ؛ یعنی مواد متقارن در حلال های متقارن حل می شود (برای نمونه نمک در آب و روغن در هگزان) ، پایه ی معیار حلال ها هم ، آب با حرارت ۲۰ درجه سانتی گراد است. علاوه بر این، حلال های متقارن و غیرمتقارن نیز با هم ترکیب نمی شوند ؛ مثل سرکه و روغن زیتون .
اما مورد دیگر مرتبط با حلال ها که در کاربرد عطریات اهمیت دارد ، نقطه ی جوش حلال هاست . هر چه نقطه ی جوش حلال ها بالاتر باشد ، شدت انتشار آنها کمتر است و برعكس هر چه نقطه ی جوش آنها پایین تر باشد ، شدت تبخیر آنها بیشتر است . به همین دلیل، مواد معطر را با الکل اتانول ترکیب می کنند که پس از مصرف ، سریع در فضای اطراف مصرف کننده منتشر شود .
همچنین ، چگالی بیشتر حلال های طبیعی از آب کمتر است ؛ به این دلیل ، وقتی با آب ترکیب می شوند ، در سطح آب قرار می گیرند . بر اثر همین ویژگی است که گلاب گیران، عطر را پس از سرد کردن بخار حاوی اسانس گل، از روی گلاب جدا می کنند .
مسئله ی مهم دیگر در ارتباط با حلال ها و محلول های حاوی روغن و حلال ، نحوه ی تعامل با آنهاست . بیشتر این مواد ، بسته به نوع ترکیبات آنها ، به میزان کم یا زیاد، اشتعال پذیر هستند و حتی ممکن است به شکل انفجاری آتش بگیرند . به علاوه ، چون این ترکیبات از هوا سنگین ترند ، باقی مانده ی آنها در شیشه ها و بطری خالی هم رسوب می کند . به همین دلیل شیشه های عطریات را هم باید از منبع حرارت دور نگه داشت. همچنین استنشاق شیشه های خالی عطریات قدیمی که ممکن است هنوز محتوی باقی ماندهی حلال ها باشد، برای سلامتی انسان مضر است.

اگر دوست دارید در مورد بهترین ترفندهای نگهداری عطریات بدانید ، این مطلب از سایت عطری شاپ را حتما بخوانید .

مواد سازنده عطر

ماده معطر

شناخت ماده معطره :

ماده ی معطره یا همان عامل اصلی رایحه ی خوش عطریات ، یک ترکیب شیمیایی است که حاوی بوی خوش است . البته تنها وجود یک ماده ی خوشبو برای درک بوی خوش کافی نیست ؛ بلکه اولا این ترکیب باید تبخیر شود تا شامه انسان آن را دریابد و ثانیا میزان تمرکز آن به اندازه ای باشد که اعصاب بویایی را تحریک کند .
ترکیبات معطر در خوراکی ها ، نوشیدنی ها ، عطریات ، روغن های معطر روغن های اساسی یافت می شود ؛ مثلا وقتی شکوفه ها باز می شوند ، سبزی ها کاملا رشد می کنند و میوه ها می رسند ، بوی خوش آنها استشمام می شود ، مانند بوی انواع گل های خوشبو از جمله گل سرخ و بهار نارنج ، و میوه هایی مانند توت فرنگی و سیب رسیده . برخی از گیاهان و خوراکی ها هم در شرایط متفاوت ، بوی خوشایند دارند ، مانند سبزه ی تازه هرس شد ه، بوی خاک بعد از باران؛ یا وقتی که پختنی ها و سرخ کردنی ها به منتها درجه ی کیفیت از پختن و سرخ شدن می رسند ، بوی خوشی از آنها متصاعد می شود ، مانند نان تازه و کباب برگ . تولید کنندگان مواد غذایی و خوردنی نیز برای خوشمزه و خوشبوتر شدن برخی از خوراکی ها و نوشیدنی های ترکیبات شیمیایی معطر به آنها می افزایند تا مطلوبیت آنها را نزد مشتریان افزون سازند.
مسئله ی مهم آن است که شیمیدانان و عطاران با علم و آگاهی از لذت بوی خوش و تأثیرات بر خلق و خو و رفتار انسان ها ، بوهای مختلف را برای کاربردهای گوناگون ، کشف و مدیریت می کنند و حتی بوها و رایحه هایی که نوع طبیعی آنها موجود نیست ، می سازند. مسئله ی جدی و حائز اهمیت تر آن است که با پیشرفت علم شیمی و دسترسی بشر به انواع ترکیبات تازه ، امروزه کاربرد مواد طبیعی برای تهیه ی ترکیبات معطر ، بسیار بسیار کمتر از قدیم است. حجت این مدع ا، گزارش آکادمی علوم آمریکا (National Academy of Sciences (NAS است که براساس آن ۹۵ درصد مواد تشکیل دهنده ی عطریات امروزی ، مصنوعی هستند و از مشتقات نفت تهی می شوند . البته طرح این مسئله به آن معنی نیست که همه ی عطریات مضر و زیان آور هستند ، بلکه با مصرف کم آنها هم می توان خوشبو شد و لذت برد و هم دیگران در استشمام بوی خوش شریک ساخت و موجب آزار آنها نشد!
و اما آخرین مطلب این بخش ، در باب نگهدارنده های عطریات است . این مواد یا طبیعی هستند یا مصنوعی و به دلیل طبیعت دیرپخش بوی آنها ، کارشان کاهش میزان تبخیر مواد معطری است که با آنها ترکیب شده است ، مانند مشک ، اسانس عنبر سائل، چوب صندل و برگاموت . در واقع امر ، نگهدارنده ها باعث می شوند تا عطریات مدت طولانی تری ، رایحه ی اصلی خود را حفظ کنند . جالب آنکه وقتی مواد نگهدارنده به صورت مجزا و خام باشند ، بوی نامطبوعی دارند، اما چون در الكل حل می شوند ، در ترکیب کلی محلول عطریات، حالتی خوشبو پیدا می کنند .

اگر اطلاعاتی تکمیلی بیشتری درباره موارد گفته شده در این مقاله دارید ، می توانید آنها را با ما و سایر کاربران وب سایت عطری شاپ به اشتراک بگذارید .

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Fill out this field
Fill out this field
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
You need to agree with the terms to proceed

بیست − 4 =

فهرست